In memoriam Hans Keilson

31 jan
In memoriam Hans Keilson
Vandaag, 31 mei 2011, is onze collega Hans Keilson overleden. Hij werd 101 jaar oud.
Hans heeft een uitgebreid litterair oeuvre nagelaten. Na de herontdekking hiervan door recensent Francine Prose in de New York Times van 5 augustus 2010, waarin hij als ‘genius’ werd gekwalificeerd, steeg zijn nationale en internationale roem. Vele interviews volgden. Hans genoot hier zichtbaar van, en wij met hem.
Keilson heeft niet alleen als litterator en verzetsstrijder maar ook als zenuwarts-psychoanalyticus en als wetenschapper en met name als kinderpsychiater een eminente en zeer langdurige staat van dienst gehad. Hij heeft in meerdere wetenschappelijke publicaties, waaronder zijn proefschrift Sequentielle Traumatisierung bei Kindern (1978), gewezen op het belang van de secundaire traumatisering. Zijn belangrijke idee hierover is inmiddels binnen gespecialiseerde professionele kringen gemeengoed geworden en vond, ook nog recent, internationale erkenning. Zo schrijft Margarita Diaz Cordal in Traumatic effects of political repression in Chile: A clinical experience:
“Keilson (1992) states that the consequences of trauma persist even after wars, dictatorial regimes or political repression have ended. Consequently, if traumatized subjects’ expectations of reparation, recognition and social validation of the damage they have suffered are frustrated by society’s silence and by the lack of justice, they would suffer another traumatic sequence of yet greater intensity that would lead to deeper feelings of impotence, helplessness and marginalization from society”.
(International Journal of Psycho-Analysis  86 (2005), p. 1317-1328)
Hans heeft een grote persoonlijke invloed op mij gehad. Hij vormde mijn eerste kennismaking met de psychiatrie en de psychoanalyse, zonder het zelf te weten. Dat ging via de radio zat zo:
Ik was veertien jaar, zat op het Amsterdamse Vossiusgymnasium, had griep, lag in bed en luisterde ik naar de radio. In het ochtendprogramma werd destijds dagelijks Moeders Wil is Wet door de KRO uitgezonden, gedurende vijfentwintig jaar geproduceerd en gepresenteerd door Mia Smelt (1914-2008). Zij behandelde zaken die interessant voor de doelgroep waren: moeders en huisvrouwen.  Omringd door een kringetje daaruit had zij een kinderpsychiater uitgenodigd, die ‘vertelde over gevallen uit zijn praktijk’.  ‘
Ik hoor nog zijn aardige donkere stem met dierbaar Duits accent. Ik wist niks van psychiatrie maar dacht wel dat een kinderpsychiater in elk geval  veel verstand van kinderen moest hebben. Ik was verbijsterd toen hij het volgende met vanzelfsprekendheid zei dat ik mij letterlijk herinner:
“Wij psychiaters zijn altijd heel blij wanneer zo’n jongen, na een paar jaar behandeling, begint met liegen en gappen en stelen“.
De moeders rondom Mia Smelt beviel dit allerminst. Onder het protestkrakeel verstond ik het snibbige ‘nou dat moet je dus echt niet hebben, dan ben je nog veel verder van huis!”
Dit was een revolutie voor mij, hoewel ik van de achtergronden toen niks begreep. Hoe was het mogelijk dat een aardige man met kennelijk verstand van kinderen ‘liegen en gappen en stelen’ niet veroordeelde maar juist positief labelde! Het gevoel en het idee dat psychoanalyse een bevrijdende en revolutionaire wetenschap kan zijn, hoort te zijn, heeft mij sindsdien nimmer verlaten.
De rest van het programma ben ik vergeten en de naam van de psychiater had ik ook niet onthouden. Maar het heeft een onuitwisbare indruk gemaakt. Niet lang daarna begon ik met lezen over psychoanalyse, met name deVorlesungen van Freud, in Nederlandse vertaling bij ons in huis.
Jaren later vertelde ik deze anekdote in mijn eigen analyse. Mijn analytica meende dat de psychiater wel Hans Keilson moest zijn geweest. Terecht, zo bleek bij navraag bij Hans, die ik weer jaren later had leren kennen. Ook hij herinnerde zich die ochtend in de studio, met de protesterende huisvrouwen, decennia na dato.
Het wordt stil in de kringen van onze oudere vakbroeders. Dat is triest.
Kaspar Mengelberg
Advertenties

Eén reactie to “In memoriam Hans Keilson”

Trackbacks/Pingbacks

  1. Als je bang bent kan je niet goed nee zeggen - Mary Sjabbens | Mary Sjabbens - 6 juli 2015

    […] @DevrijePsych. Meer lezen? Zijn blogs kan je hier en daar […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: